Η Εργοθεραπεία είναι η επιστήμη που βοηθά τους ανθρώπους να διεκπεραιώνουν τις καθημερινές δραστηριότητες που είναι σημαντικές για αυτούς, μέσω σωματικού έργου, ακόμα και αν αντιμετωπίζουν κάποια πάθηση, αναπηρία ή μειονεξία. Επομένως, συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ατόμου.

Ο όρος «Έργο», αναφέρεται σε ομάδες δραστηριοτήτων (π.χ. δραστηριότητες καθημερινής ζωής), στις οποίες έχει δοθεί αξία και νόημα. Ο όρος «Θεραπεία», σημαίνει αντιμετώπιση μίας ασθένειας ή κάποιας διαταραχής. Έτσι, η Εργοθεραπεία μέσω της πρακτικής της, αντιμετωπίζει τις διάφορες παθήσεις, διαταραχές ή δυσκολίες ενός ατόμου εμπλέκοντάς το σε μία δραστηριότητα (Reed, 1999).

Ο εργοθεραπευτής είναι εκείνος που επιλέγει μία δραστηριότητα, για κάθε άτομο ξεχωριστά, με στόχο την αποτροπή αναπτυξιακών προβλημάτων, τη βελτίωση ή τη συντήρηση  των διατηρούμενων ικανοτήτων του και τη βελτίωση της λειτουργικότητάς του.

Η παιδιατρική εργοθεραπεία είναι μία ειδικότητα που δραστηριοποιείται στον τομέα της υγείας και εμπλέκει τη θεραπευτική χρήση των σκόπιμων δραστηριοτήτων, όπως δραστηριότητες αυτοϋπηρέτησης, παιχνιδιού και σχολικές. Έχει ως απώτερο σκοπό να βοηθήσει τα παιδιά να επιτύχουν την καλύτερη απόδοση σε επίπεδο λειτουργικότητας και ανεξαρτησίας σε όλους τους τομείς της ζωής (σπίτι, σχολείο, κοινότητα).

Ο παιδιατρικός Εργοθεραπευτής με τη βοήθεια τεχνικών και εργοθεραπευτικών μοντέλων αξιολόγησης και παρέμβασης βοηθά τα παιδιά να εμπλακούν, να συμμετέχουν και να ολοκληρώνουν δραστηριότητες, οι οποίες ενισχύουν την ικανότητα τους σε επίπεδο καθημερινής ζωής. Χρησιμοποιείται το παιχνίδι ως μέσο παρέμβασης για να επιτευχθεί η ενεργητική συμμετοχή του παιδιού στις δραστηριότητες του θεραπευτικού τους προγράμματος. Με τον τρόπο αυτό τα παιδιά ανταποκρίνονται με χαρά, δεκτικότητα και αποτελεσματικότητα.

Το παιδί, λοιπόν, που θα παραπεμφθεί σε έναν εργοθεραπευτή θα αξιολογηθεί, όσον αφορά τις ελλείψεις και τις ανάγκες του, μέσα από την παρατήρηση και κάποιες ειδικές δοκιμασίες δραστηριοτήτων. Για κάθε παιδί που χρήζει εργοθεραπευτικής παρέμβασης διαμορφώνεται ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό πρόγραμμα σύμφωνα με τις ανάγκες του και θεσπίζονται οι ανάλογοι στόχοι.

Η Εργοθεραπεία απευθύνεται σε παιδιά με:

  • Διάσπαση προσοχής – Υπερκινητικότητα
  • Μαθησιακές δυσκολίες – Γραφοκινητικές δυσκολίες
  • Κινητικές διαταραχές – κινητική αδεξιότητα
  • Διαταραχές διαγωγής και δυσπροσαρμοστική συμπεριφορά
  • Διαταραχή αυτιστικού φάσματος
  • Αναπτυξιακή καθυστέρηση
  • Γνωστικές και αντιληπτικές δυσκολίες
  • Νοητική υστέρηση – σύνδρομα
  • Αισθητηριακές δυσλειτουργίες

Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Σύλλογο Εργοθεραπευτών, ένα παιδί  χρήζει εργοθεραπευτικής αξιολόγησης όταν παρουσιάζει τουλάχιστον τρεις από τις παρακάτω δυσκολίες,

  • Δεν παίζει με παιχνίδια της ηλικίας του
  • Δυσκολεύεται να αυτοεξυπηρετηθεί
  • Έχει ελαττωμένο μυϊκό τόνο (μοιάζει αδύναμο)
  • Είναι αδέξιο
  • Πέφτει εύκολα κάτω
  • Τρακάρει πάνω σε άλλους ή σε έπιπλα
  • Δυσκολεύεται να υπολογίσει καλά τη θέση του σώματός του στον χώρο (χτυπάει εύκολα)
  • Σπάει συχνά τα παιχνίδια του
  • Δεν του αρέσει να χοροπηδάει, να κάνει κούνια
  • Δυσκολεύεται να ζωγραφίσει μέσα σε γραμμές, να κάνει παζλ, να κόψει με το ψαλίδι στο Νηπιαγωγείο
  • Υπάρχει εμφανής καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας
  • Είναι υπερκινητικό, δεν μπορεί να ησυχάσει
  • Είναι πολύ παθητικό, πάρα πολύ ήσυχο και αποτραβηγμένο
  • Δεν του αρέσει το μπάνιο, το κόψιμο των νυχιών ή το κούρεμα των μαλλιών
  • Δεν του αρέσει να το παίρνουν αγκαλιά
  • Είναι πολύ ευαίσθητο σε οσμές, γεύσεις , θορύβους ή αγγίγματα
  • Αποφεύγει την παιδική χαρά
  • Έχει δυσκολίες στον ύπνο
  • Έχει δυσκολίες στο φαγητό, λερώνεται υπερβολικά ή δεν τρώει κάποιες βασικές τροφές
  • Δεν μπορεί να συγκεντρωθεί ή συγκεντρώνεται υπερβολικά σε μία δραστηριότητα με αποτέλεσμα να μην μπορεί να μεταβεί σε άλλη
  • Χρειάζεται περισσότερη εξάσκηση από άλλα παιδιά για να μάθει καινούρια πράγματα
  • Αντιστρέφει γράμματα και αριθμούς, δεν αφήνει διάστημα μεταξύ των γραμμάτων και λέξεων όταν γράφει
  • Ο γραφικός του χαρακτήρας είναι πολύ κακός
  • Κουράζεται εύκολα κατά τη σχολική του εργασία
  • Δυσκολεύεται να ακολουθήσει προφορικές οδηγίες
  • Έχει ελαττωμένη αυτοπεποίθηση
  • Δυσκολεύεται να κάνει φίλους της ίδιας ηλικίας, προτιμά να παίζει με μεγαλύτερα ή μικρότερα παιδιά

Ο Εργοθεραπευτής παρεμβαίνει και δίνει λύσεις στους εξής τομείς:

Κινητικός τομέας

  • Ισορροπία κατά τη στάση, τη βάδιση και γενικότερα την κίνηση
  • Συμμετοχή στο ομαδικό ή στο ατομικό παιχνίδι
  • Υπερενεργητικότητα κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού
  • Δραστηριότητες αδρής κινητικότητας
  • Στάση σώματος
  • Πιάσιμο και πέταγμα της μπάλας
  • Αμφίπλευρο και οπτικοκινητικό συντονισμό (πετάω – πιάνω την μπάλα)
  • Ρυθμός κίνησης

Λεπτή κινητικότητα

  • Χρήση ψαλιδιού
  • Χρήση μολυβιού, λαβή, ποσόστωση της δύναμης
  • Αντιγραφή σχεδίων, γραμμάτων
  • Έλεγχος των αρθρώσεων του χεριού, ώμου, αγκώνα, καρπού, φάλαγγες δακτύλων
  • Ταχύτητα και ακρίβεια στην εκτέλεση και ολοκλήρωση δραστηριοτήτων

Γνωστικός τομέας

  • Οπτική αντίληψη, διάκριση, εντοπισμός ομοιοτήτων και διαφορών
  • Μνημονικές δεξιότητες
  • Διάρκεια και ποιότητα της προσοχής κατά την εκτέλεση διαφόρων δραστηριοτήτων
  • Χωροχρονικές, προμαθηματικές και μαθηματικές έννοιες

Αισθητηριακός τομέας

  • Οργάνωση του αισθητηριακού συστήματος
  • Αισθητηριακή απευαισθητοποίηση, όταν το παιδί ενοχλείται από έντονους ήχους ή/και δυσκολεύεται να δεχτεί συγκεκριμένες υφές ρούχων ή αγγίγματα

Συμπεριφορά

  • Οργάνωση της συμπεριφοράς σε περιπτώσεις παρορμητικότητας
  • Οριοθέτηση και συμμόρφωση με τους κανόνες

Δραστηριότητες καθημερινής ζωής

  • Ένδυση και απόδυση
  • Κατάκτηση της τουαλέτα
  • Οργάνωση καθημερινού προγράμματος
  • Ελεύθερος χρόνος/αναψυχή
  • Κοινωνικοποίηση